معیارهای انتخاب روان‌شناس یا روان‌درمانگر مناسب چیست؟

_ روان‌شناس مناسب، لزوماً بهترین روان‌شناس برای همه افراد نیست.

انتخاب درمانگر باید بر اساس عواملی مانند تخصص و تجربه، رویکرد درمانی، تناسب با مشکل فرد، احساس امنیت و اعتماد در رابطه درمانی و کیفیت ارتباط با درمانگر انجام شود.
ممکن است درمانگری بسیار متخصص باشد، اما برای یک فرد یا یک مشکل خاص، انتخاب مناسبی نباشد.

_ تخصص و حوزه فعالیت

اولین معیار، بررسی تخصص و حوزه فعالیت درمانگر است.
بهتر است روان‌شناسی را انتخاب کنید که در زمینه مشکل یا هدف شما تجربه و دانش تخصصی داشته باشد.
برای مثال، درمانگرانی که در حوزه‌های مختلفی مانند:
اختلالات اضطرابی
افسردگی
مشکلات روابط عاطفی
اختلالات وسواسی
مشکلات خانوادگی
تروما
فعالیت می‌کنند، ممکن است از نظر تجربه و آموزش با یکدیگر تفاوت داشته باشند.

_ رویکرد درمانی

روان‌درمانگران از رویکردهای مختلفی استفاده می‌کنند؛ مانند:
CBT، ACT، طرحواره‌درمانی، درمان‌های روان‌پویشی، درمان هیجان‌مدار و سایر رویکردها.
مهم است بدانید درمانگر از چه رویکردی استفاده می‌کند و آیا این رویکرد برای مشکل شما مناسب است یا خیر.
البته صرفاً نام یک رویکرد، تضمین‌کننده کیفیت درمان نیست؛ نحوه استفاده صحیح و تخصص درمانگر اهمیت زیادی دارد.

_ رابطه درمانی را جدی بگیرید

یکی از مهم‌ترین عوامل در روان‌درمانی، رابطه درمانی است.
در جلسات باید بتوانید تا حد قابل قبولی احساس کنید:
شنیده و درک می‌شوید.
می‌توانید بدون ترس درباره مسائل خود صحبت کنید.
درمانگر به شما احترام می‌گذارد.
احساس قضاوت شدن یا تحقیر شدن ندارید.
می‌توانید درباره روند درمان سؤال یا حتی مخالفت خود را مطرح کنید.
اعتماد به درمانگر به معنای موافقت با همه صحبت‌های او نیست؛ بلکه به معنای احساس امنیت برای گفت‌وگو و همکاری است.

_ به وعده‌های غیرواقعی توجه کنید

در انتخاب درمانگر، نسبت به وعده‌هایی مانند این موارد محتاط باشید:
«در چند جلسه کاملاً خوب می‌شوید.»
«من می‌توانم مشکل شما را به طور قطعی درمان کنم.»
«این روش برای همه افراد جواب می‌دهد.»
فرایند روان‌درمانی به عوامل مختلفی وابسته است و نتیجه آن برای همه افراد یکسان نیست.
یک درمانگر حرفه‌ای معمولاً درباره روند درمان، محدودیت‌ها و انتظارات واقع‌بینانه صحبت می‌کند.

_ مرزهای حرفه‌ای و اخلاقی

رعایت مرزهای حرفه‌ای بخش مهمی از یک رابطه درمانی سالم است.
درمانگر باید:
حریم خصوصی و محرمانگی مراجع را رعایت کند.
با مراجع رابطه‌ای خارج از چارچوب درمان ایجاد نکند.
از قضاوت و سرزنش پرهیز کند.
درباره روند درمان شفاف باشد.
در صورت نیاز، مراجع را به متخصص یا درمان مناسب دیگری ارجاع دهد.
پایبندی به اصول حرفه‌ای، یکی از نشانه‌های مهم کیفیت رابطه درمانی است.

_ اگر درمانگر مناسب نبود چه؟

گاهی حتی پس از چند جلسه متوجه می‌شویم که با درمانگر احساس تناسب نداریم.
این موضوع لزوماً به معنای ضعیف بودن درمانگر یا «مشکل داشتن» ما نیست.
ممکن است:
رویکرد درمانی برای ما مناسب نباشد.
سبک ارتباطی درمانگر با نیازهای ما هماهنگ نباشد.
در رابطه درمانی احساس امنیت کافی نکنیم.
به تخصص متفاوتی نیاز داشته باشیم.
در چنین شرایطی می‌توان درباره نگرانی خود با درمانگر صحبت کرد یا در صورت لزوم، درمانگر دیگری را انتخاب کرد.

_ چه زمانی بهتر است از روان‌شناس کمک بگیریم؟

اگر احساس می‌کنید مشکلات روان‌شناختی یا عاطفی شما:
برای مدت قابل توجهی ادامه پیدا کرده‌اند،
بر روابط، تحصیل، کار یا زندگی روزمره تأثیر گذاشته‌اند،
کنترل آن‌ها بدون کمک تخصصی دشوار شده است،
یا بارها برای حل آن‌ها تلاش کرده‌اید اما نتیجه مطلوب نگرفته‌اید،
می‌توانید برای ارزیابی و دریافت کمک تخصصی به روان‌شناس یا روان‌درمانگر مراجعه کنید.
در صورت وجود افکار خودکشی، آسیب به خود یا دیگران، علائم شدید روان‌پریشی یا بحران جدی، مراجعه فوری به متخصص و خدمات اورژانسی ضروری است.

_ نکته پایانی

انتخاب روان‌درمانگر، انتخاب یک فرد «بی‌نقص» نیست؛ انتخاب فردی است که برای مشکل، نیاز و شرایط شما تناسب بیشتری داشته باشد.
تخصص و تجربه مهم‌اند، اما در کنار آن‌ها، احساس امنیت، اعتماد، رابطه درمانی سالم و استفاده حرفه‌ای از روش درمانی نیز اهمیت زیادی دارند.